Trong khuôn khổ Hội nghị Dinh dưỡng TPHCM mở rộng lần thứ XIV, BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp trình bày một chuyên đề chuyên sâu về mối liên hệ mật thiết giữa hệ vi sinh đường ruột và hội chứng chuyển hóa. Bài báo cáo không chỉ phân tích các yếu tố bệnh sinh phức tạp mà còn đề xuất các chiến lược can thiệp dinh dưỡng và công nghệ sinh học đột phá nhằm cải thiện sức khỏe cộng đồng.
Rối loạn hệ vi sinh và cơ chế gây hội chứng rối loạn chuyển hóa
Hội chứng chuyển hóa được xác định dựa trên tổ hợp của 5 yếu tố: giảm HDL-cholesterol, tăng đường máu, tăng huyết áp, tăng Triglyceride và béo bụng (với vòng eo trên 90cm ở nam và 80cm ở nữ đối với người Châu Á).
Bên cạnh các yếu tố di truyền và lối sống, BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp – Chủ tịch Hội Dinh dưỡng TPHCM – Phó Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Việt Nam – Phó Chủ tịch Hiệp hội Y học TPHCM nhấn mạnh vai trò của hệ vi sinh đường ruột, nơi chứa khoảng 1kg vi sinh vật với hệ gen gấp 150 lần hệ gen người.
Khi hệ vi sinh bị rối loạn do chế độ ăn không lành mạnh (nhiều chất béo, nhiều protein nhưng lại ít chất xơ), hàng rào bảo vệ ruột sẽ bị tổn thương. Tình trạng này dẫn đến việc gia tăng các độc tố như Lipopolysaccharide (LPS) và axit amin nhánh, đồng thời làm sụt giảm các axit béo chuỗi ngắn (SCFA) có lợi.
Hệ quả là cơ thể rơi vào trạng thái viêm mãn tính, rối loạn tín hiệu insulin, gây đề kháng insulin và mất cân bằng năng lượng. Đặc biệt, sự mất cân bằng này còn làm nhiễu loạn các hormone điều hòa cảm giác no – đói như GLP-1 và PYY, khiến người bệnh rơi vào vòng xoáy “ăn không kiểm soát”.
Chiến lược kết hợp dinh dưỡng cùng công nghệ vi sinh
Để đối phó với hội chứng chuyển hóa, báo cáo đề xuất 2 nhánh can thiệp chính: hướng đích và không hướng đích. Trong đó, can thiệp không hướng đích tập trung vào thay đổi lối sống tổng thể và dinh dưỡng. Chế độ ăn Địa Trung Hải được ưu tiên hàng đầu với đặc điểm đa dạng hóa nguồn thực phẩm, tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, cá và các sản phẩm giàu probiotic, polyphenol.
Một lưu ý quan trọng được Chủ tịch Hội Dinh dưỡng TPHCM nhấn mạnh là: “Sự đa dạng trong chế độ ăn hàng ngày sẽ làm giảm nguy cơ bị mắc hội chứng chuyển hóa hơn rất nhiều so với việc kiểm soát từng chất dinh dưỡng”.
Bên cạnh đó, các liệu pháp vi sinh như sử dụng prebiotic, probiotic, postbiotic hay thậm chí là phương pháp ghép hệ vi sinh từ phân của người khỏe mạnh (FMT) đang cho thấy những tín hiệu tích cực trong việc cải thiện độ nhạy insulin. Các nghiên cứu cho thấy việc chuyển đổi hệ vi sinh từ người có chỉ số BMI bình thường sang người béo phì giúp tăng khả năng kiểm soát đường huyết sau 6 tuần. Tuy nhiên, các biện pháp công nghệ cao này vẫn cần được áp dụng thận trọng và dựa trên bằng chứng khoa học cụ thể.
Kết luận bài báo cáo, BS.CK2 Đỗ Thị Ngọc Diệp đưa ra thông điệp then chốt: “Can thiệp hệ vi sinh đường ruột chính xác sẽ là một trong những hướng đi triển vọng trong tương lai”. Dù vậy, nền tảng bền vững nhất vẫn phải bắt đầu từ một lối sống lành mạnh, chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động và kiểm soát năng lượng đầu vào để chặn đứng sự tiến triển của hội chứng chuyển hóa ngay từ sớm.
Nguồn: https://alobacsi.com/he-vi-sinh-duong-ruot-cong-cu-moi-trong-kiem-soat-hoi-chung-chuyen-hoa.html
