Mỗi ngày chúng ta dành khá nhiều thời gian cho việc ngồi, chủ yếu là để làm việc. Đặc biệt, trong xã hội hiện đại, việc ngồi làm việc lâu trước máy tính hoặc thiết bị điện tử đã trở thành thói quen phổ biến. Tuy nhiên, ít ai nhận ra rằng thói quen này có thể gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng cho sức khỏe. Ngoài ra, với sự hỗ trợ của khoa học kỹ thuật, cuộc sống hàng ngày của chúng ta càng được trang bị nhiều máy móc, thiết bị hiện đại – giúp cho cuộc sống dễ dàng, nhẹ nhàng hơn, tuy nhiên, ngược lại, lại làm tăng thời gian dành cho hoạt động tĩnh và giảm thời gian vận động thể lực.
Ngày nay, chúng ta đã khá quen thuộc với “khẩu hiệu”: 
“Ngồi lâu chẳng khác gì hút thuốc” (Sitting is the new smoking). Câu nói này được ghi nhận là của Tiến sĩ James A. Levine, một bác sĩ, chuyên gia nội tiết tại Mayo Clinic. Ông từng mô tả việc ngồi lâu nhiều giờ trong ngày có nguy cơ tương đương với hút thuốc. Vào năm 2013, tại sự kiện TED, nhà báo Nilofer Merchant đã gọi việc ngồi lâu là “kẻ giết người thầm lặng” (silent killer). Cô đề xuất họp bằng cách “đi bộ” (walk and talk) thay vì ngồi một chỗ. Bài diễn thuyết này lập tức gây tiếng vang, đã được lan truyền rộng và trích dẫn trong các bài viết, sách và quen thuộc với giới công nghệ ở Thung lũng Silicon.
Tại sao ngồi lâu bị xem “giống hút thuốc”?
- Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc ngồi hơn 8 giờ mỗi ngày, đặc biệt là ngồi liên tục không gián đoạn, làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong sớm, tương đương sự nguy hiểm của béo phì và hút thuốc.
- Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) coi lối sống ít vận động là yếu tố nguy cơ thứ 4 gây tử vong toàn cầu .
- Khi ngồi cơ thể tiêu hao 1 calo/phút – tức là gần như không tiêu hao năng lượng; điều này gây nguy cơ tích trữ mỡ thừa nặng nề.
- Sau 2 giờ ngồi liên tục, cơ thể giảm 20 % HDL (cholesterol tốt) và tăng 24 % nguy cơ đái tháo đường (dựa trên nhiều nghiên cứu lâm sàng về “bệnh do ngồi quá lâu”
Vậy phòng tránh bằng cách nào?
- Đứng dậy và vận động nhẹ nhàng sau mỗi 30-60 phút làm việc.
- Thực hiện các bài tập giãn cơ tại chỗ.
- Sử dụng bàn làm việc đứng hoặc thay đổi tư thế thường xuyên.
- Duy trì lối sống năng động bằng cách đi bộ, tập thể dục đều đặn.
Dựa trên các bằng chứng hiện có, WHO khuyến cáo người trưởng thành nên hạn chế thời gian ngồi còn dưới 6–8 giờ mỗi ngày, tránh ngồi liên tục quá 30–60 phút mà không đứng dậy hoặc đi lại nhẹ nhàng trong vài phút.
Giảm thời gian ngồi, kết hợp với tăng cường hoạt động thể lực là chiến lược hiệu quả giúp cải thiện chuyển hóa, giảm nguy cơ bệnh mạn tính và nâng cao chất lượng cuộc sống!
PGS.TS.BS TĂNG KIM HỒNG
Khoa Y tế công cộng – Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch
